پژوهشی کاربردی-توسعهای با رویکرد ترکیبی، مدل بومی حکمرانی ریلی ایران (IRGM) را با ۴ اصل بنیادین، ۸ بُعد، ۳۶ مؤلفه و ۱۲۰ شاخص طراحی کرده است که بر اساس شبیهسازی، اجرای آن در افق ۵ ساله سهم ریلی را از ۸ به ۲۰ درصد افزایش میدهد و زیان انباشته سالانه ۳ هزار میلیارد تومانی را به سودآوری تبدیل میکند.
به گزارش شهروند خبرنگار، صنعت حمل و نقل ریلی در ایران با وجود شبکهای به طول بیش از ۱۴ هزار کیلومتر و موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز در کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب، با چالشهای ساختاری، مالی و عملیاتی متعددی دستوپنجه نرم میکند. پژوهش حاضر که با هدف طراحی مدل بومی حکمرانی ریلی برای ایران (IRGM) و تدوین برنامه تحول جامع انجام شده، ریشه اصلی بحران را عدم تفکیک نقشهای تنظیمگری، بهرهبرداری و توسعه زیرساخت در شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران میداند.
روششناسی جامع پژوهش؛ از مرور نظاممند تا اعتبارسنجی با دلفی فازی
این پژوهش کاربردی-توسعهای با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) و با بهرهگیری از روششناسی گستردهای انجام شده است که شامل مرور نظاممند ادبیات با بررسی ۱۸۷ مقاله، تحلیل وضعیت موجود با ۸ مدل تحلیلی (PESTEL، 7S، SWOT، VRIO، زنجیره ارزش، BPR، DEA و تحلیل ریسک)، مطالعه تطبیقی با ۱۰ راهآهن برتر جهان و اعتبارسنجی مدل با روش دلفی فازی با مشارکت ۳۰ خبره است. مدل نهایی با شاخص توافق ۰.۸۴ مورد تأیید خبرگان قرار گرفته است.
ریشهشناسی بحران؛ تمرکز وظایف و کاهش سهم ریلی به ۸ درصد
شاخصهای کلیدی عملکرد نشاندهنده عمق بحران است: سهم حمل بار ریلی از کل حمل و نقل کشور به ۸ درصد کاهش یافته (هدف برنامه هفتم توسعه ۳۰ درصد است)، میانگین عمر ناوگان لکوموتیو به ۳۲ سال رسیده، بهرهوری نیروی کار حدود ۴۰ درصد میانگین جهانی است و زیان انباشته سالانه به ۳ هزار میلیارد تومان رسیده است. بر اساس گزارش مشاوره رولند برگر (۲۰۱۸)، ایران برای تحول راهآهن خود نیاز به سرمایهگذاری ۴ میلیارد یورویی در زیرساختهای ریلی دارد.
چارچوب نظری پژوهش؛ حکمرانی در صنایع شبکهای
پژوهش بر چهار نظریه اصلی در حوزه حکمرانی صنایع شبکهای استوار است: نظریه کالاهای عمومی (ساموئلسون، ۱۹۵۴)، نظریه تنظیمگری (استیگلر، ۱۹۷۱؛ لافون و تیرول، ۱۹۹۳)، نظریه انتخاب عمومی (بوکانن و تولاک، ۱۹۶۲) و نظریه حکمرانی چندسطحی (هوخ و مارکس، ۲۰۰۱). بانک جهانی نیز تأکید میکند که وظایف مالکیت دولتی باید به طور کامل از وظایف تنظیمگری در بخش ریلی و سیاستگذاری حمل و نقل تفکیک شود.
- مدلهای تحلیلی بهکاررفته: PESTEL، 7S، SWOT، VRIO، زنجیره ارزش، BPR، DEA، تحلیل ریسک
- اهداف کلیدی مدل IRGM: افزایش سهم ریلی از ۸ به ۲۰ درصد، افزایش بهرهوری از ۴۰ به ۷۰ درصد، تبدیل زیان به سودآوری
برنامه تحول ۵ ساله؛ گامی برای عبور از بحران
مدل IRGM با ۴ اصل بنیادین، ۸ بُعد، ۳۶ مؤلفه و ۱۲۰ شاخص طراحی شده است. نتایج شبیهسازی پویاییهای سیستم نشان میدهد که اجرای کامل این مدل در افق ۵ ساله، سهم ریلی را از ۸ درصد به ۲۰ درصد، بهرهوری را از ۴۰ درصد به ۷۰ درصد میرساند و زیان انباشته را به سودآوری تبدیل میکند. این پژوهش که به عنوان یک نقشهراه عملیاتی برای تحول راهآهن ایران ارائه شده، از منظر علمی، اجرایی و اقتصادی حائز اهمیت است و میتواند سالانه ۳ هزار میلیارد تومان از زیان انباشته را کاهش دهد.
مجله حمل و نقل و باربری نوین بار
علیرضا سبحانی
او فارغالتحصیل رشته مدیریت حمل و نقل است و فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۴ به عنوان نویسنده در یک وبلاگ تخصصی درباره حمل و نقل شهری آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به مجلات و وبسایتهای معتبر در این حوزه پیوست و در حال حاضر، دبیر سرویس اخبار حمل و نقل در یک مجله تخصصی این صنعت است.
Related posts:
فرصتها و چالشهای شبکه ریلی شورای همکاری خلیج فارس
ورود پروژه اتصال منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان به شبکه ریلی کشور به فاز اجرایی، افق تازهای برای توسعه حمل و نقل بار گشود
سوال مشاور بانک جهانی از راهآهن ایران؛ چرا به سمت برقیکردن راهآهن نمیروید؟ / فقط ۲ درصد شبکه ریلی برقی است
راهآهن فراخوان سرمایهگذاری در ایستگاه رازی منتشر کرد؛ اجاره به شرط تجهیز در انتظار متقاضیان