رئیس امور راه و ترابری و مدیریت عمران شهری سازمان برنامه و بودجه از تردد رایگان مردم در ۹ آزادراه دولتی خبر داد و اعلام کرد که از مجموع ۱۴ آزادراه دولتی کشور، تنها ۵ آزادراه مشمول دریافت عوارض هستند. سعید جغتایی با اشاره به شرایط ویژه ترافیکی در مسیر تهران-کرج، تأکید کرد که دولت برای تأمین منابع احداث و نگهداری این پروژهها ناگزیر به دریافت عوارض در برخی مسیرها است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که موضوع نرخگذاری عوارض آزادراههای خصوصی و فاصله آن با تعرفههای دولتی به یکی از چالشهای اصلی سرمایهگذاران این بخش تبدیل شده است.
کدام آزادراههای دولتی عوارض میگیرند؟
بر اساس اعلام مسئولان سازمان برنامه و بودجه، از مجموع ۱۴ آزادراه دولتی کشور، تنها ۵ آزادراه شامل دریافت عوارض میشوند. اگرچه جغتایی به طور مشخص نام این آزادراهها را اعلام نکرده، اما بر اساس اطلاعات پیشین، آزادراههای تهران-قم و کرج-قزوین از جمله مسیرهایی هستند که عوارض دریافت میکنند . نرخ عوارض در این آزادراهها برای خودروهای سواری معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ هزار ریال متغیر است .
در مقابل، ۹ آزادراه دولتی دیگر به صورت کاملاً رایگان در اختیار مردم قرار دارند. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که برخی از این مسیرها از پرترددترین محورهای مواصلاتی کشور محسوب میشوند.
چالش تعیین نرخ عوارض آزادراههای خصوصی
سعید جغتایی با اشاره به مشکلات پیشروی تعیین نرخ عوارض آزادراههای بخش خصوصی، گفت: «یکی از چالشهای اصلی، پایین بودن تعرفه آزادراههای دولتی است. زمانی که نرخ عوارض در آزادراههای دولتی پایین باشد، تعیین تعرفه واقعی برای آزادراههای خصوصی با دشواری مواجه میشود.»
وی با یادآوری اینکه اصلاح نرخ عوارض آزادراههای دولتی در شورای اقتصاد با بحثهای گسترده همراه بود و در نهایت با رأی حداقلی به تصویب رسید، تأکید کرد: «هدف اصلی از این اقدام، افزایش منابع درآمدی نبوده، بلکه ایجاد امکان ابلاغ منطقیتر عوارض آزادراههای خصوصی متناسب با مدل مالی قراردادها مدنظر بوده است.»
بازگشت سرمایه سرمایهگذاران در گرو تعرفههای واقعی
رئیس امور راه و ترابری سازمان برنامه و بودجه با اشاره به ضرورت تأمین بازدهی مورد انتظار سرمایهگذاران بخش خصوصی اظهار داشت: «سرمایهگذارانی که با پیشبینی بازگشت سرمایه در بازه زمانی حدود ۱۰ تا ۱۲ سال وارد پروژه شدهاند، باید بتوانند به بازدهی حداقلی مورد انتظار دست یابند. در سالهای گذشته فاصله میان تعرفههای مصوب و مدل مالی برخی پروژهها موجب ناترازی در بازگشت سرمایه شده بود.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که بر اساس گزارشهای موجود، کمتر از ۵۰ درصد عوارض آزادراهها وصول میشود و برخی محورها مانند آزادراه اصفهان-شیراز و کنارگذر شمالی اراک با تنها ۳۰ درصد وصولی، جزو ضرردهترین آزادراههای کشور محسوب میشوند .
وضعیت عوارض در آزادراههای مختلف کشور
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سامانههای رسمی، نرخ عوارض آزادراهها بسته به مسیر و نوع خودرو متفاوت است. در جدول زیر نمونهای از نرخ عوارض برخی آزادراههای کشور برای خودروهای سواری ارائه شده است:
| نام آزادراه | نرخ عوارض (ریال) |
|—|—|
| ارومیه-تبریز (قطعه ۴) | ۲۶۰,۰۰۰ |
| همت-کرج | ۱۰۰,۰۰۰ |
| گرمدره | ۵۵,۰۰۰ |
| قزوین-رشت | ۱۵۰,۰۰۰ |
| زنجان-تبریز | ۸۵,۰۰۰ |
| تهران-پردیس | ۱۴۰,۰۰۰ |
آینده نظام عوارضگیری در آزادراههای کشور
جغتایی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت آزادراه تهران-کرج اشاره کرد و گفت: «این مسیر فاقد نظام اخذ عوارض متناسب است و تعیین تکلیف نحوه دریافت عوارض در آن در دستور کار قرار دارد. اقدامات قانونی لازم برای ساماندهی و اجرای سازوکار وصول عوارض در حال پیگیری است.»
وی همچنین از پیشبینی ردیفهای بودجهای مشخص برای آزادراههای فعال و دارای قرارداد مشارکت در سال آینده خبر داد و افزود: «برنامهریزی برای تأمین منابع مازاد نیز در دستور کار قرار دارد.»
به نظر میرسد با توجه به افزایش هزینههای نگهداری راهها و لزوم تأمین منابع پایدار برای این بخش، بازنگری در نظام عوارضگیری آزادراهها و حرکت به سمت تعرفههای واقعی، اجتنابناپذیر خواهد بود.
تونل البرز تا ۱۴۰۶ کامل میشود؛ پایان یک انتظار طولانی در آزادراه تهران-شمال
اطلاعیه مهم: انسداد موقت جاده چالوس و آزادراه تهران-شمال برای کوچ عشایر
علیرضا سبحانی
او فارغالتحصیل رشته مدیریت حمل و نقل است و فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۴ به عنوان نویسنده در یک وبلاگ تخصصی درباره حمل و نقل شهری آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به مجلات و وبسایتهای معتبر در این حوزه پیوست و در حال حاضر، دبیر سرویس اخبار حمل و نقل در یک مجله تخصصی این صنعت است.
